Kripto Paralarda Limitler ve Kısıtlamalar

1. Kripto Para Düzenlemeleri

Türkiye’de kripto para işlem limit ve kısıtlamalarına yönelik tedbirler özellikle 2025 yılında artmıştır. Türkiye 2021 yılından itibaren kripto para piyasasına yönelik denetim ve düzenlemeye ilişkin ilk adımlar atılmıştur. Bu adımların ilki Nisan 2021’de TCMB tarafından kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılmasına ilişkin yasak ile başlamıştır. Bu yasaktan kısa bir süre sonra Mayıs 2021’de kripto varlık hizmet sağlayıcıları yükümlü kategorisine dahil edilerek platformlara kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi ve bilgi ile belge verme yükümlülükleri getirilmiştir. Ardından 2024 yılında MASAK’ın getirdiği ek yükümlülüklerle 15.000₺’yi geçen transferlerde kimlik tespiti zorunlu hale getirilmiştir. Bu küçük çaplı değişiklik ve düzenlemeler ardından asıl önemli ve büyük değişimler 2025 yılı itibariyle başlamıştır. Yeni getirilen bu düzenlemelerin detayları aşağıda incelenmiştir.

2. İşlem Limitleri ve Kısıtlamaları

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) öncülüğünde atılan bu kapsamlı değişikliklere yönelik adımların doğurduğu hukuki ve ekonomik sonuçlar, yerli kripto varlık platformlarının faaliyet alanlarını kısıtladığına ilişkin düşünceleri de beraberinde getirerek eleştirel bir tartışma alanı yaratmıştır.

2.1. İşlem Soğuma Süreleri

Yerli kripto para borsalarına Haziran 2025 yılı itibariyle işlem soğuma süreleri (cooling-off  periods) olarak belirtilen, kullanıcıların yeni aldıkları kripto varlıkları transfer edebilmeleri veya dönüştürebilmeleri için 2-3 günlük işlem bekletme zorunluluğu getirilmiştir. Bu işlem soğuma sürelerinin temelde iki amacının olduğunu söylemek mümkündür. Birincisi anlık ve yoğun kripto para işlemleriyle yapılabilecek manipülasyonların azaltılması. İkincisi ve daha önemlisi ise kripto para hırsızlığı ve kripto para şantajı yoluyla elde edilmiş kara para ile yapılabilecek transferlerin engellenmesidir. Bunun yanında kripto para dolandırcılığı gibi diğer tür kripto para suçlarının da engellenmesi amaçlanmıştır.  Böylece kripto varlık piyasası platformlarının yükümlülük denetim süreçlerini daha kontrollü yürüterek oluşabilecek sorunları önceden engelleyebilmek hedeflenmiştir.

Bu yeni kripto işlem kısıtlamalarının temelinde doğrudan Türk Ceza Kanunun veya diğer özel kanunlardan ziyade uygulamada görülen karar MASAK’ın şüpheli işlem tespitine dayandırılmıştır. Bu bağlamda MASAK Yükümlülük Rehberi, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve müşteri işlemlerinin kimliğinin doğrulanması, hesap hareketlerinin izlenmesi ve olağandışı işlem analizlerine yönelik yapılan iç denetim zorunlulukları temel alınmıştır.

2.2. Günlük ve Aylık Çekim Limitleri

Soğuma sürelerine ilişkin düzenlemenin ile aynı tarihte yerli platformlardan işlemlere günlük 3.000 USD ve aylık 50.000 USD çekim limiti getirilmiştir. Çekim limitlerine yönelik düzenleme Masak Rehberi’ne göre olağandışı yüksek hacimli işlemlerin izlenmesi ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun madde 3’ün yükümlülerin şüpheli işlem bildiri sorumluluğuyla ilişkilendirilmiş, yani aslında olası riskleri önlemek ve yasal belirsizlikten korunmak adına getirilmiştir.

Bu limitler de doğrudan bir kanun veya yönetmeliğe değil, MASAK denetim mekanizmasının platformlara zorunlu tedbir olarak uygulatılmasına dayandırılmaktadır.

2.3. Spot Paritelerinin Kaldırılması

Yerli platformlar arasında yapılan son ve en köklü değişiklik Kasım 2025 tarihinde spot işlem paritelerinin sistemden kaldırılması ile yaşanmıştır. Bu bağlamda TL dışındaki fiat paralarla kripto alınması yani USD/USDT, EUR/BTC, GBP/ETH pariteler ve kripto/kripto işlem çiftleri yani USDT → BTC, ETH → BTC, SOL → ETH gibi pariteler kaldırılmış, dolayısıyla platformlar sadece TL → kripto alış ve satış hizmeti sunar hale gelmiştir.

Bu yasaklamaların da hukuki dayanağı doğrudan bir kanunla ilişkilendirilmemiş, MASAK’ın döviz hareketlerini inceleyebilmesi, kripto varlıklarda zincirleme dönüşümlerin takibinin zor olması ve şüpheli işlemlerde çoklu parite kullanılması durumunda yapılacak incelemenin zor olması gibi gerekçelere dayandırılmıştır.

2.4. Limit ve Kısıtlamaların Olası Sonuçları

Spot paritelerin kaldırılması; mevcutta var olan günlük ve aylık çekim limitleri ile kripto varlık alım ve satımlarında bekleme süreleriyle birleştiğinde, kripto para piyasasında hem işlem özgürlüğünü hem de piyasa çeşitliliğini sınırlayarak daraltmaktadır. Piyasada tedbir amacıyla alınarak avantaj sağlaması beklenen bu bir dizi önlem, beraberinde rekabet açısından yerli platformları yabancı borsalar karşısında dezavantajlı konuma sokacaktır.

Kripto varlıkların kimliksiz yapılarının getirisi olabilecek kara para aklama, dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve terör finansmanı risklerini azaltmayı temel edinen bu önemler bazı olumsuz sonuçlara da sebebiyet verebilir. Örneğin;

• Likidite ve transfer hızı bakımından, belirlenen 48-72 saat arası işlem bekleme süreleri ani fiyat dalgalanmalarında kullanıcının pozisyonunu belirleyememesiyle kazancını engelleyebilir veya beklenmedik kayıp sağlayabilir,
• Günlük ve aylık limit bakımından, belirlenen sabit limitler büyük yatırım yapmayı planlayan kullanıcıların önünde engel oluşturacağından yurt dışı platformlarına yönlenmesine sebebiyet verebilir,
• Platform tercihleri bakımından, kullanıcılar herhangi bir kısıtlama veya yasağa tabi olmayan piyasaları tercih edebileceğinden Türkiye’de faaliyet gösteren platformlar pazar dışı kalarak rekabet edemez hale gelebilir,
• Piyasa derinliği ve fiyat istikrarı açısından, kripto fiyatlarındaki değişim azalan işlem hacmi ve likiditeye bağlı olarak sürekli ve yüksek değişiklik gösterir hale gelebileceğinden kullanıcılar ve piyasa açısından risk oluşabilir.

Sonuç olarak kripto varlık piyasalarına yönelik uygulamaya alınan kısıtlamalar ve düzenlemelerin savunulabilir korumacı yönleri olduğu kadar yatırımcı güveni ve piyasa rekabeti açısından ciddi riskleri de vardır. Dolayısıyla düzenlemeler kullanıcıyı ve piyasayı zayıflatmadan kontrolü ve güvenliği sağlayan makul bir dengede kurulmalıdır. Aksi takdirde düzenlemelerin beklenilenden ters sonuçlar doğurması kaçınılmazdır.